Xóm Gà-Gia Định

XÓM GÀ – XÓM THI SĨ
DSC_1859
Ngã tư Xóm Gà ngày nay

Xóm Gà thời nhà Nguyễn nằm trong xã Bình Hòa, thuộc huyện Bình Dương, phủ Tân Bình, tỉnh Gia Định (nay thuộc Q. Gò Vấp và một phần thuộc Q. Bình Thạnh). Nói đến Xóm Gà trước 1975, người dân thời đó đều lưu giữ, nhớ đến nó với ký ức của một xóm nghèo đầy rẫy tệ nạn. Theo một số tư liệu, Xóm Gà thời đó có một diện tích rất nhỏ (khoảng 3 – 4 cây số vuông), bắt đầu từ ngã tư Xóm Gà (ngã tư Lê Quang Định và Nguyễn Văn Đậu, tên xưa ngã tư đường làng 15 và 20) giáp giới với Đông Nhì (Bắc), Cây Thị (Đông), Cây Quéo (Tây), Bình Hòa (Nam). Xóm Gà ngày xưa thuộc xã Bình Hòa, quận Gò Vấp, tỉnh Gia Định, là xã tiếp cận với Q.1, chỉ cách nhau qua cầu Bông (trên đường Lê Văn Duyệt, bây giờ là Đinh Tiên Hoàng) và cầu Sắt trên đường Bùi Hữu Nghĩa (xưa chỉ dành cho tuyến xe lửa). Ngày xưa có ba ga xe lửa nằm trên đường Lê Quang Định (Bình Hòa, Xóm Gà và Đông Nhì) trên tuyến đường Gò Vấp ra đến Sài Gòn. Sở dĩ có tên Xóm Gà vì nơi đây là trường đá gà, chứ không phải nuôi gà nhiều. Xóm Gà nổi tiếng khoảng nửa đầu thế kỷ XX, bởi đây là nơi cư trú hoặc lui tới của nhiều văn, thi sĩ, nhà báo tên tuổi, còn là nơi chuyên cung cấp gà và đá gà lớn nhất Sài Gòn.

Nhiều người kể lại trước đây, Đức tả quân Lê Văn Duyệt – Tổng trấn Gia Định thành rất thích đá gà và ở vùng Sài Gòn – Gia Định có nhiều trường gà. Trường gà lớn ở Q.1, Sài Gòn, gần Dinh Độc Lập (bây giờ là Hội trường Thống Nhất) và nhiều trường gà nhỏ. Xóm Gà được hình thành khi Đức tả quân thường đến trường gà lớn để chơi đá gà nên người dân địa phương gọi luôn là tên Xóm Gà. Thời đó, đoạn đường gần ngã tư Xóm Gà rất nên thơ, có hai hàng cây sao ở hai bên đường, hoa sao có hai cánh nâu lúc rơi quay như bông vụ, đặc biệt khi có gió thổi nhiều, học trò đi học về, nhặt hoa thẩy tung lên biến thành cả đàn chim cánh nâu tung bay quây tròn đẹp mắt.
Chính nhờ vẻ nên thơ và sự nhộn nhịp của Xóm Gà nên nơi đây còn là điểm đến, là nơi cư ngụ, lai vãng của những văn nghệ, thi sĩ, nhà báo tên tuổi ngày xưa như Tản Đà, Phan Khôi, Ngô Tất Tố, Tế Xuyên, Trần Tấn Quốc (người đã sáng lập giải Thanh Tâm cho lãnh vực cổ nhạc cải lương mà một trong những nghệ sĩ đoạt giải thưởng này là Thanh Nga). Trước 1975, Trang Thanh Lan và một số ca sĩ thuộc lò Tùng Lâm ở đây và một số ca kịch sĩ thường hay lai vãng như Hùng Cường, Thanh Hùng… Chính vì lẽ đó, trong tập thơ Như sương của Bùi Giáng, bài thơ “Ngoại ô” cũng nhắc tới Xóm Gà:
Sài Gòn bất tận ngoại ô
Xóm Gà Bình Thạnh xóm mô Chuồng Bò
Ghé thăm Chuồng Ngựa quanh co
Chạy về thẳng tắp viếng chùa Già Lam.
ĐẠI CA XÓM GÀ
Theo sách “Sài Gòn vang bóng”, cách nay hơn một thế kỷ, ở Xóm Gà có nhiều sòng bài và trường gà. Thường chủ nhật hay ngày lễ, những tay “anh chị” ấy ôm gà tới đá độ, ăn thua tới bạc ngàn, là số tiền lớn vào thời đó. Ngoài những tay chuyên gầy sòng bạc, chuyên đá độ gà… còn có những tay “anh chị” trong giới giang hồ đến đây bảo kê và chỉ huy sòng cá cược. Mỗi đại ca này có dưới tay hàng chục đàn em, lúc nào cũng sẵn sàng xả thân khi đụng chuyện bắt bớ, gây sự hay có đối thủ tranh giành lãnh địa. Thời đó, băng nhóm hùng cứ khá nhiều. Song ai đó muốn giới “dao búa” gọi mình là “đại ca” thì không phải dễ. Không những phải có ngón võ cao cường, mà họ còn phải biết cư xử, biết trọng nghĩa khinh tài, có tính cương trực, dám nói dám làm, không bao giờ chịu lùi bước hay cúi đầu trước kẻ có tiền, có quyền…
Thời đó, ở Xóm Gà, trong số các “đại ca” nổi bật nhất là Ba Giáp (1947). Những tay du côn có tiếng ở vùng Chợ Lớn khi xưa như Tư Mắt, Năm Liễu hay Sáu Thắm, Tư Sơn ở vùng An Nhơn, Gò Vấp, đều bái phục và gọi tôn ông là Lý Nguơn Bá, tức ví ông như một vị tướng có sức mạnh trong truyện Thuyết thời Đường của Tàu. Cũng theo sách trên, thì Ba Giáp, nguyên quán ở Quảng Bình, nhưng theo gia đình lưu lạc đến vùng Xóm Gà sinh sống bằng nghề dạy võ… Tướng mạo khôi ngô, tính tình thẳng ngay, giỏi võ, nên ông có rất đông môn sinh. Một hôm, tại chùa Ông có lễ lớn, một nhóm du côn ở vùng Hóc Môn, Bà Điểm kéo đến phá phách. Ba Giáp hay tin, tới phân phải trái, nhưng vừa dứt lời thì bị đối phương xông vào đánh. Kết cục, một mình ông đã đánh hạ hơn chục tên. Kể từ đó, không băng đảng nào dám kéo đến Xóm Gà gây rối. Được nhiều người tôn phục, nhưng Ba Giáp không hề sinh kiêu. Trái lại, sau lần đánh đuổi nhóm du côn trên, ông thường hay suy tư và buồn rầu. Thấy vậy, một số đàn em rủ nhau đến hỏi, thì được ông trả lời rằng: Hiện tại các em thấy anh mạnh mẽ, nhưng rồi anh sẽ lớn tuổi, sức sẽ yếu đi và lúc đó, còn chống cự lại được ai? Con người ai cũng có một thời thôi, mấy ai được viên mãn trọn đời. Anh muốn rửa tay gác kiếm đi tu để giải hết oan nghiệp…
Ba Giáp còn độc thân, nên việc rời bỏ cõi tục cũng không vướng bận gì nhiều. Ông vào tu tại chùa Sắc Tứ Tập Phước (hiện nay tọa lạc tại đường Phan Văn Trị, Q. Bình Thạnh), được mang pháp danh Thiện Minh. Sau đó ông sang trụ trì chùa Hội Phước, lên tới chức Hòa thượng. Ông đi tu khi mới 25 tuổi (không rõ năm) và viên tịch vào ngày 11 tháng 11 Âm lịch, năm 1947.
Từ 1975, trở về trước nửa đầu thế kỷ, người trong Xóm Gà mà Vương Hồng Sển gọi là người Sài Gòn xưa, ở những vùng như Xóm Gà là nguồn cung cấp sức lao động dồi dào cho Sài Gòn. Nhưng Xóm Gà trong trí nhớ của người Sài Gòn không phải là khung trời văn nghệ hay vùng đất dữ. Đặc biệt, ngày nay giới văn nghệ sĩ nhắc đến Xóm Gà với cái tên bình dân, khiêm nhường, bé nhỏ nhưng tràn đầy kỷ niệm thương yêu.
Sao Khuê/Duyên dáng Việt Nam

Comments

comments

You May Also Like

%d bloggers like this: