Mỗi ngày 20 hình xưa – Saigon thời Pháp 2

tuyến xe điện Saigon-Hocmon – Đoạn đường chụp trên ảnh là xe đang đi qua khu vực Đakao-Bà Chiểu

1882 Nha Phiến Thương Cuộc

Dinh Norodom – Sài Gòn 1882 -HÌNH NÀY NẰM TRONG VỰNG TẬP “SAIGON 1882” CỦA THỐNG ĐỐC NAM KỲ LE MYRE DE VILLERS …

Hình này nằm trong vựng tập “Saigon 1882” của Thống Đốc Le Myre de Villers … Ngôi nhà trắng là Câu lạc bộ Sĩ quan Thủy quân Pháp … Trước 1975 là Bộ Tư Pháp VNCH …. và hiện giờ là UBND Quận I …. Mái lá nằm kế theo tòa nhà chính là rạp hát của những năm tháng chưa xây nên rạp hát thành phố … Phía bên kia của hí viện này chính là Nhà Thờ Đức Bà … Hậu cảnh là dinh Toàn quyền … mang tên “Dinh Norodom” …

 

Saïgon. Marchande de soupe – Photo by Ludovic Crespin – Gánh cháo bán dạo trước khám lớn Saigon … Bên tay mặt là hàng rào Pháp Đình Saigon …..

Bưu ảnh Café de la Terrasse ở tầng trệt của khách sạn Nhà hát (L’Hôtel du Théâtre) đầu thế kỷ XX. Đến giữa thập niên 50, người ta phá bỏ để xây khách sạn Caravelle.

Đọc sách SAIGON XƯA của cụ Vương và một số bài viết khác, ai cũng nghe nhắc đến cái tên Bồn Kèn, vị trí được biết ở giao lộ Nguyễn Huệ và Lê Lợi

“Bồn” là vật có hình tròn hay tích giác (có cạnh liền nhau) … Nói gọn lại là “vật / kiến trúc nhân tạo cao hơn mặt đất bình thường” … Bồn có kích thước lớn hơn một thứ khác có tên là “bục” …. (có kích thước nhỏ hơn nhiều) … “Bồn” có thể chịu được tổng trọng lượng của nhiều người – vật cùng một lúc … trong khi “Bục” thì kích thước nhỏ hơn … có khi chỉ chứa được 1-3 người là hết mức …
Đây là một tiếng thuần Việt khá xưa … và có ý nghĩa nghĩa trân trọng …. có trước từ “sân khấu” về sau này …
Cái bồn ở ngã tư Charner-Bonard … (nghe ông Ngoại tả lại) …. thì nó cao hơn 0,8m …. đường kính khoảng 4m … Nằm giữa trung tâm giao cất của hai con đường nói trên … Lúc đầu chỉ có mặt nền mà không có nóc … Sau Thế chiến thứ I thì chính quyền Saigon khi đó đã cho cất một nhà rạp bên trên … trang trí lan can vòng quanh và riềm mái giống như các bồn tương tự ở Pháp ….
Cứ mỗi chiều thứ bảy thì có một đội lính kèn của Thành “Ông-dem” … (11-ème RIC – Trung đoàn 11 BB Thuộc địa) ra đây để hòa tấu cho người dân coi … (lưu ý … đây là kèn Tây chứ không phải kèn ta) … Lúc đầu thì người Pháp ở SG còn ít … nên họ có ghế ngồi … dân bản xứ thì đứng xung quanh … Về sau dân Pháp đông hơn … ghế không đủ … chỉ dành cho chức sắc … Vậy nên cả Ta lẫn Tây đều đứng …
Do tính chất làm ra chỉ để hòa tấu nhạc kèn .. nên dân gian VN đã cho vị trí này cái tên là “Bồn Kèn” … Và lâu dần về sau … (sang thập niên 1920) … ngoài việc sử dụng làm chỗ hòa nhạc thì những dịp lễ lạc hay có dịp gì đặc biệt thì người ta lại sử dụng bồn kèn này để làm vị trí trung tâm của sự kiện …
Một điểm lưu ý nữa là thời đó chỉ có lực lượng binh sĩ sử dụng bồn kèn này là chính … (lính kèn) … nên người ta cũng hay gọi nó bằng tên “bồn binh thổi kèn” … Về sau thì nói ngắn lại là “bồn binh” … và thuật ngữ chỉ vị trí …”Chỗ bồn binh Charner đó !!! …” dần trở thành từ thông dụng để chí những khu vực rộng rãi có thể dùng vào nhiều mục đích … và hai tiếng “bồn binh” cũng …”trại dần” theo thời gian để còn hai từ “bùng binh” hôm nay ….


Cầu Xóm Chỉ (cũng có người gọi là Trĩ (!) còn được gọi là cầu Tản Đà) đầu thế kỷ XX. Khoảng năm 1991, cầu bị sập nên đã tháo dỡ luôn.

Phía đầu đại lộ Jaccaréo (từ 1955 đổi thành Tản Đà tới nay) và Quai de Mỹ Tho ( đổi thành bến Lê Quang Liêm thập niên 50 và nay là bến Trần văn Kiểu) đầu thế kỷ XX, có lẽ người chụp đứng trên cầu Xóm Chỉ.

Trường Lasan Taberd nhìn từ gác chuông nhà thờ Đức Bà Saigon

Ngân hàng Đông Dương nhìn từ Khánh Hội thập niên 40.

Bên trong Vườn bách thảo sát mé rạch Avalanche (Thị Nghè) đầu thế kỷ XX.

Ghi chú của bưu ảnh là rue Paul Blanchy (Hai Bà Trưng) nhưng nhìn giống Catinat hơn!

Bưu tá ngày xưa

Viet Hung Mai: Chỗ tấm hình chụp mấy người phát thơ … Trường chú thích thêm như vầy …” … Nhóm những người phát thơ của Bưu Điện Saigon xưa đang chuẩn bị đi thơ bên hông nhà bưu điện Trung ương … (nay là Saigon GPO) … Bậc tam cấp trong hình vẫn còn … Nhưng “facteurs” ngày nay đã không còn sử dụng cửa này nữa … Họ đã chuyển ra cửa mặt tiền đường Hai Bà Trưng ….”


Giờ tan học ở École de Jeunes Filles francaises (Trường Marie Curie) thập niên 20.

 

Chùa cây Mai bị Pháp chiếm lập thành đồn cây Mai 1861 ! nay vẩn còn dấu tích ở quận 5 ! ( một doanh trại quân sự )

” Nàng tiên nâu ” Ả phù dung” hay Tiên ông đi mây về gió

Tuyet Nguyen Thi Kim Người ta còn kiu là bắn Khỉ

Thành Trần: Đúng vậy, Khi xưa ở khu vực Cây Da Xà rất nhiều động hút và từ dùng để các bợm hút đi đến nơi ở của Cô Ba phù dung được gọi là đi bắn khỉ


Cổng vào xưởng Bason trên đại lộ Luro (Tôn Đức Thắng) thập niên 1920.

Vua Thành Thái (1889-1907)
Vua Thành Thái tên là Nguyễn Phúc Bửu Lân, còn có tên là Chiêu, con thứ 7 của vua Dục Đức và bà Từ Minh Hoàng hậu (Phan Thị Điểu), sinh ngày 22 tháng 2 năm Kỷ Mão (14-3-1879).
Vua Đồng Khánh mất, triều đình Huế được sự đồng ý của Pháp đã đưa Bửu Lân lên ngôi vào ngày 1 tháng 2 năm 1889 với niên hiệu là Thành Thái, lúc mới 10 tuổi.
Vua Thành Thái là người có tư tưởng tiến bộ (cắt tóc ngắn, lái ô tô, xuồng máy) và có tư tưởng chống Pháp. Vì vậy, sau 19 năm ở ngôi, dưới áp lực của Pháp, triều đình Huế lấy cớ nhà vua mắc bệnh tâm thần và buộc phải thoái vị. Sau đó, ông bị Pháp đưa đi an trí ở Vũng Tàu. Năm 1916, ông bị Pháp đem đi đày ở đảo Réunion (Châu Phi).
Năm 1947, ông được trở về sống ở Sài Gòn cho đến khi mất. Ông mất ngày 9 tháng 3 năm 1955, thọ 77 tuổi.
Vua Thành Thái có 45 người con (19 trai, 26 gái).


Cam Sành Sau này,khoảng thời gian 1973-1975 thì việc có “thẻ” vào Cercle Sportif ..dễ hơn,công dân Pháp có thể bảo lãnh cho người Việt được cấp thẻ hội viên. Mình được “ké” vì có Dượng trong trường hợp này.


Trung Ngo: Tên gọi Bờ-rô có mấy cách hiểu sau: 1. Beau Jeau, 2. Préua (sân chơi đọc trại ra), 3.Bureau (văn phòng), 4. Moreau tên người quản phủ Pháp đầu tiên của khu vườn này đọc trại ra. Tiếc là chưa thấy cách giải thích nào chính thức cả!


Công viên Francis Garnier trước rạp hát lớn Saigon .... Thương xá Grand Magasins Charner - GMC (TAX) nằm khuất sau hàng cây ở hậu cảnh .... Dãy nhà sát góc trái sẽ bị phá để xây thành Phòng Thông Tin sau 1954 ... Chiếc Jeep đang quẹo vào đường Bonard để ra Công trường Charner .... Ngay góc quẹo là nhà thuốc tây ... sau là quán cà phê Givral (1950) .... Công viên này nay đã mất ... Mất trước hết là Givral .... tiếp sau đó là hai hàng cây Dầu trong hình ... Kế theo là bồn phun nước công trường Lam Sơn ... Cuối cùng trong thời hiện tại là thương xá TAX ....
Công viên Francis Garnier trước rạp hát lớn Saigon …. Thương xá Grand Magasins Charner – GMC (TAX) nằm khuất sau hàng cây ở hậu cảnh …. Dãy nhà sát góc trái sẽ bị phá để xây thành Phòng Thông Tin sau 1954 … Chiếc Jeep đang quẹo vào đường Bonard để ra Công trường Charner …. Ngay góc quẹo là nhà thuốc tây … sau là quán cà phê Givral (1950) …. Công viên này nay đã mất … Mất trước hết là Givral …. tiếp sau đó là hai hàng cây Dầu trong hình … Kế theo là bồn phun nước công trường Lam Sơn … Cuối cùng trong thời hiện tại là thương xá TAX ….

 

Comments

comments

You May Also Like

%d bloggers like this: