Những người lớn đều có bí mật của riêng họ

Vài hôm gần đây, khi lục lạo tìm vài cuốn sách, tình cờ gặp lại quyển nhật ký (mà đúng ra đó là cuốn sổ tạp ghi) hồi cấp 1. Bật phì cười với những câu ngô nghê của một đứa bé học lớp ba lớp bốn. Phì cười, nhưng trong số đó có một câu khiến mình nhớ đến cha mẹ và những người lớn, từng góp phần tạo nên thế giới bé thơ của mình.

“Những người lớn đều có bí mật của riêng họ.” Đứa bé “đạo mạo” viết.

Quả như vậy thiệt. Cho tới khi lớn lên, mình vẫn không hiểu vì sao mẹ ít khi nào kể về gia đình bên ngoại. Những chuyện về ngoại, mình biết được là nhờ nghe lóm những người lớn khác nói. Khi tôi đem những lời kể ấy hỏi mẹ, bà chỉ khẳng định hay phủ định, chứ ít khi nào khai triển gì thêm. Thành thử mặc dù yêu mến nhà ông ngoại, thì tôi cũng cứ chỉ biết giữ riết trong lòng, gìn giữ một số phân cảnh quay chậm với những nhân vật vẻ như xa xăm, xa xăm nhưng lại ghim vào lòng tôi rất thật. Một trong những hình ảnh ấy là khi mẹ dẫn tôi về ngoại chơi dài ngày mỗi lần sau Tết.

Hồi trước 75, năm nào cũng vậy, cứ qua Tết thì nắng gắt lên. Sàigòn bắt đầu nóng đã đành, nhưng với người Sàigòn khi ấy, họ nhắc tới nắng Biên Hòa với một sự kiêng nể thực sự. Có lẽ một phần vì địa thế Biên Hòa cao hơn Sàigòn, có lẽ vì thổ nhưỡng chăng?

Tóm lại, trong cơn nắng gay gắt đó, mẹ ẵm tôi bước xuống toa xe lửa, rồi kêu xe đưa về nhà ngoại. Như hầu hết mọi nơi ở miền Nam thời trước 75, đường xá yên lặng tĩnh mịch, loại tĩnh lặng mà ngay cả một đứa bé ba bốn tuổi cũng biết hân hoan đắm mình vào.

Đứng ngoài đường nhựa chờ mẹ trả tiền xe, đứa bé bồn chồn nhìn xuống nhà ngoại. Sở dĩ nói “nhìn xuống” là vì nhà ngoại nằm ở chỗ trũng, giống như một cái bàu cạn. Từ lộ cái vô tới nhà ngoại là một bãi cỏ thật rộng, nơi thường xuyên có vài con ngựa đang gặm cỏ yên bình. Kế tiếp nữa là năm bảy gốc điệp thật to, rợp mát. Kế nữa là một hàng rào thiên nhiên, bằng dây ti-gôn, mà ngoại tôi tạo thành hình con rồng, từ đầu ngõ vô tới tận sân sau. Đứa bé đơn côi và giàu trí tưởng tượng từ ngụp lặn giữa bụng của con rồng này, nghĩ rằng mình là chiến binh gì gì đó đang bị lạc chốn rừng xanh.

Cũng lạ lùng khi ở cái bàu đó chỉ có mỗi nhà ngoại, không còn láng giềng nào, mà nhà lại mang số 90/1 trên con đường Phan Đình Phùng lặng lẽ. (Bây giờ đi ngang, thì thấy số 90 hình như đã trở thành con hẻm với nhà cửa san sát. Và tất nhiên là không thể đẹp đẽ thoáng đãng tươi mát như xưa.)

Điều sung sướng của đứa bé là sau khi chạy ù vô nhà thưa ngoại, chào cậu mợ xong, thì hắn đá thật mạnh cho văng đôi giày săng-đan ra, để bang bang ngay ra sân trước. (Gọi là sân trước chứ thiệt ra cái sân lại nằm ở bên hông, vì nhà ngoại không ngó thẳng ra đường.) Chẳng là cái sân đó, không hiểu tại sao, lại toàn là cát mịn chứ không phải là đất đỏ. Cát lại thường xuyên ẩm, nên chạy chơi rất mát chân trần.

560220 Bien Hoa

Chạy ra sân sau thăm cây mít nghệ thiệt bự, mà trái mít mọc thật thấp, chui thẳng từ thân cây ra, xệ xuống ngay mặt đất. Rồi đứng đó lom lom coi hai ông thợ xẻ gỗ, với lưỡi cưa thiệt dài, họ thay phiên nhau cái tư thế hễ người này khom thì người kia ngửa. Rột rẹt, rột rẹt, lưỡi cưa nói như thế, mùi mạt cưa thơm nồng.
Kho gỗ của ngoại nóng lên dưới cái nắng… Biên Hòa, làm xông lên mùi mít chín từ bên trong, mà đứa bé dán cho một cái nhãn là “mùi pénicilline”.

Trưa rồi, hai ông thợ đã ngừng tay về nhà ăn cơm. Không khí lại im phăng phắc, chỉ thỉnh thoảng nghe tiếng sủa bâng quơ của vài con chó ở đâu thật xa tận cuối con dốc ngoằn ngoèo theo talus nâng đỡ con rồng bằng dàn ti-gôn nhuốm bụi.

Tết vẫn còn đó, bởi ta vẫn còn ngửi được mùi quýt ai đang lột vỏ, quyện với mùi thuốc pháo, lẫn khuất mùi bông vạn thọ, hòa cùng mùi nhang thơm mà mẹ mới thắp ở bàn thờ tổ tiên và cái bàn thiên bé xíu, dưới chân có vài chậu đinh lăng. Nhưng đặc biệt có một thứ mùi, mà gần 60 năm sau, đứa bé vẫn không thể nào quên được: mùi bụi. Ngay cả bụi cũng có thể đượm mùi tươi mát trong bầu không khí chưa hề bị ô nhiễm bởi khói xe hay hóa chất gì. Những hạt bụi lấp loáng bay giữa màu nắng trong vắt, vướng vào tơ nhện giữa những bông mai đang nở trễ tràng. Bụi đậu trên thân trái điệp non (mà đứa bé cứ nhất định đó là trái đậu ve) hăng hắc vị nhựa sống. Tất cả những bay bổng ấy diễn ra trong bầu tĩnh lặng hoang sơ, mà sao đứa bé lại nghe ra thành bản giao hưởng của những tinh cầu.

Cái mũi thằng bé thính như mũi của con chó bông tên Fi-đen. Thằng bé nhớ mùi vách gỗ nhà kho, mùi gạch tàu mát rượi ở phòng khách, mùi cục phấn thợ may của mợ Tư, mùi rêu đóng trong cài bình to có vòi phông-tên rót nước, mùi khai khai ở sàn nước lộ thiên sau nhà, mùi phân bò phân ngựa cay cay, mùi mồ hôi ở tay nắm hột xoài bằng sứ ở cái cửa lá sách… Ôi còn biết bao điều hoài cảm nơi không gian ấy, nơi mà nó có thể hòa mình với thiên nhiên rộng rãi và bao dung.

Buổi trưa, khi tất cả mọi người đã say ngủ dưới cái nắng sật sừ, thằng bé lén ra bãi cỏ gần đường cái để dòm con ngựa, hoặc leo lên nóc xe đò đang nằm ụ. Thằng bè nằm ngửa trên mui xe nhìn lên tàng cây điệp xanh rờn, ngắm hai ba con rắn lục cuộn thành một nùi đang cuồn cuộn.

Buổi chiều, không biết vì lý do gì, các cậu của nó đi bắt hàng trăm con cóc nhảy lền khên chu quanh nhà, bỏ đầy hai cái thùng (loại thùng đựng dầu hôi đã xài hết), rồi để đó cho tới sáng. Và lúc ấy dĩ nhiên là chẳng còn một con nào trong thùng cả.

Buổi tối, ông ngoại lấy xe đạp đòn dông ra, thả dài dài xuống chợ. (Nói “thả” là vì từ đó ra chợ, đường Phan Đình Phùng luôn xuống dốc, khỏi cần đạp xe.) Lần nào cũng vậy, ngoại mua rất nhiều bánh tiêu, bánh bò, dầu-cháo-quẩy, bánh mè. Rồi về nhà pha cà phê sữa, vừa ăn uống vừa nghe cóc nhái ểnh ương giọt sành hòa tấu. Hoặc kể chuyện ngày trước, mà mọi người luôn nhắc về cái thành kèn, chiều chiều thổi điệu thu quân.
Đến khuya thiệt khuya, khi chuyện vãn, chỉ còn nghe tiếng đếm thời gian của con lắc chiếc đồng hồ Odo cũ kỹ trên vách. Lúc đó mẹ mới ẵm đứa trẻ con say ngủ vô mùng.

Sáng hôm sau, vừa tỉnh giấc thì đứa trẻ đã ngửi thấy mùi phở rất đặc trưng của tiệm phở Bắc nằm ngay phía ngã ba gần nhứt. Mỗi lần xách gào-mên ra đó mua, phải lên hết dốc cỏ để ra đường nhựa, quẹo tay mặt, đi ngang tiệm hớt tóc của ông Bảy điếc, rồi mới tới tiệm phở. Lâu thiệt là lâu giữa cái thành phố HCM hiện nay, tôi vẫn giật mình khi bất giác bỗng được ngửi lại mùi nước phở ấy.

Giữa những tĩnh lặng vừa kể, điều làm cho thằng bé bồi hồi nhất lại là một chút náo động đìu hiu. Chút náo động từ cái xe ngựa của rạp Biên Hùng. Hồi đó chủ rạp mướn xe ngựa kéo, trên xe dựng hai tấm quảng cáo phim dựa vào nhau giống như túp lều của hướng đạo sinh. Ngồi ở giữa là mấy tay đánh trống và chập chõa cắc tùng xèng. Chút náo động giữa trưa hậu Tết là vậy, khi xe qua rồi, bầu yên lặng lại sắc xuống đìu hiu hơn, để nghe cả tiếng gió từ sông Đồng Nai thổi lên, luồng qua mớ điệp vàng xào xạc.

“Những người lớn đều có bí mật của riêng họ.”

Chính vì vậy mà mẹ tôi không kể gì nhiều, chỉ khẳng định hay phủ định. Cho nên, tôi chỉ biết qua những người khác rằng gốc gác nhà ngoại không phải ở nơi vừa kể, mà giòng họ ngoại của tôi hồi đó khá đông đảo, ở trải rộng từ Tân Uyên ra tới thành phố, lan qua khu Hóa An, kể cả cù lao Phố. Cũng nghe nói trong họ có nhiều người khá giả, sở hữu hàng loạt trại xẻ gỗ, trại mộc chuyên đóng tủ bàn ghế, nhiều lò gốm lò gạch, sở hữu cả nhà hàng Hạnh Phước và hãng xe đò Liên Hiệp. Khi tôi hỏi, mẹ tôi chỉ gật đầu hoặc lắc đầu, chứ chẳng nói gì thêm.

Tôi nghe nhiều người trong họ (và cả ngoài họ) kể rằng gốc mẹ tôi ở một vùng to rộng, hồi đó tên là Vườn Mít, và lúc còn thiếu nữ, mẹ tôi được đặt biệt danh là “hoa khôi Vườn Mít”. Nhớ khoảng năm đang xảy ra câu chuyện tôi đang kể, gương mặt mẹ tôi từa tựa Claudia Schiffer. Lần nào mẹ xuống ga Biên Hòa thì cũng có vài ông Tây đi theo, lấy cớ nựng tôi để tán tỉnh mẹ. Mẹ tôi cũng không phải vừa gì, đốp chát thẳng thừng khiến mấy ổng phải gài số de.

Nghe đâu hồi mẹ còn con gái ở khu Vườn Mít, có ông quan Tây đầu tỉnh thường xuyên tới ve vản quấy rầy. Lần hồi sao đó, ổng khám phá ở trong rừng thuộc khu đất mênh mông nhà ngoại có đặt… máy in báo kháng chiến chống Pháp. Kết quả là nhà ông ngoại bị đốt rụi, mẹ phải chạy về rừng Tân Uyên làm y tá cho ông Huỳnh Văn Nghệ.

Thôi, kể vòng vo tới đây cũng hết Tết rồi, phải dừng thôi, bởi vì… “Những người lớn đều có bí mật của riêng họ.”

Sun Yata

Comments

comments

You May Also Like

%d bloggers like this: